Grain-Whisky
Er zijn 7 Grain- Whisky distilleerderijen nu aktief :
LOCH LOMOND in Alexandria en CAMERONBRIDGE in Five eigenaar Diageo
GIRVAN in Ayrshire eigenaar William Grants & Sons
INVERGORDON in Cromarty eigenaar White & Mackay
STRATHCLYDE in Glasgow eigenaar Chivas Brothers
NORTH BRITISH in Edinburgh eigenaar Edrington group
STARLAW in Livingstone eigenaar La Martiniquaise

Grain distilleerderijen inmiddels gesloten zijn :

DUMBARTON in Dumbarton (1938 - 2002)
CARSEBRIDGE in Alloa (1925 - 1983)
CALEDONIAN in Edinburgh (1865 - 1988)
CAMBUS in TulliBody (1806 - 1993)
PORT DUNDAS in Glasgow ( 1813 - 2009)
The Chemistry of Whisky

Uiterst informatieve graphic:  download als pdf

Malt Whisky Yearbook
Het Malt Whisky Yearbook 2016 is alweer de 11e editie van dit wereldwijd zeer gewaardeerde jaarboek van Ingvar Ronde. 300 pagina’s met meer dan 250 proefnotities en ruim 500 kleuren foto’s. Zeer goede Engelstalige informatie over alle whisky's.
Whisky productie
Hoe wordt Whisky gemaakt ? Whisky wordt gemaakt uit drie ingrediënten: water, graan en gist. Tijdens de productie van whisky zijn er verschillende fase’s te onderscheiden:
 
Mouten "Malting"

Beslag maken "Mashing"

Gisten "Fermentation"

Distillatie "Destillation"

Lagering en rijping "Maturing"
Whisky Bible

Jim Murray’s Whisky Bible

Engelstalige paperback, bijna 400 pagina's met meer dan 4.500 whisky's geproefd, geëvalueerd en beoordeeld. Een uitgebreide gids ieder jaar weer uitgebreid en geactualiseerd waarin alle soorten whisky, inclusief Schotse single malt, blends, vatted malts, graan, Iers, Bourbon, rogge, Japanse, Canadese, Australische, Europese en vele anderen.
Er wordt kort weergegeven wat je ongeveer kunt verwachten van een whisky wat betreft geur – smaak - afdronk en balans. Het boek is een goede leidraad, niet zaligmakend, immers smaken verschillen en je eigen smaak staat voorop. Opgemaakt zonder afbeeldingen in te klein lettertype.

 

Whisky bottelaars
Onafhankelijke whisky bottelaars: Naast de vele distilleerderijen zijn er nog ongeveer zo'n 50 onafhankelijke bedrijven die ook Whisky bottelen. Enkele bekende bedrijven zijn: Duncan Taylor, Signatory, Bladnoch, Cadenhead, Gordon & MacPhail, Jean Boyer, Malts of Scotland en vele anderen.
Whisky liefhebbers die op zoek zijn naar bijzondere whisky’s kunnen vaak bij deze bedrijven terecht. De onafhankelijke bottelaars bieden een buitengewone keuze aan Whisky’s. Zo kan het  voorkomen dat sommige Whisky’s verdwijnen doordat distilleerderijen gesloten worden. De onafhankelijke bottelaars laten de vaten verder rijpen, bottelen de whisky en verkopen vervolgens de flessen met toevoeging van hun eigen naam op het etiket. Sommige onafhankelijke bottelaars zijn gespecialiseerd in “limited editions“ zeldzame single malt whisky’s van speciaal geselecteerde vaten. Ze geven de whiskykenner de mogelijkheid aantrekkelijke whisky’s te verwerven van hun favoriete distilleerderij soms in een ander soort vat gerijpt of op een andere leeftijd dan gewoonlijk gebotteld.
 Duncan Taylor:  De Whisky Galore is onderdeel van de Duncan Taylor groep, opgericht door de gebroeders Rosenberg in 1938. Het bedrijf bestaat uit een kleine groep van experts in single malt whisky's.Whisky Galore selecteert zorgvuldig haar whisky bij de distilleerderijen en bottelt de single malt, zonder toevoeging van kleurstoffen en zonder koude filtering. De whisky's worden op de markt gebracht door Duncan Taylor en gebotteld na een strenge selectie en rijping in het “Warehouse” van de producerende distilleerderij. De vereniging heeft haar eigen bottelarij in Huntly. De Peerlees collectie, behorende tot dezelfde groep, won vele prijzen. De naam van het bedrijf “Galore”beterkend in overvloed en is afgeleid van een gebeurtenis. In 1941 aan de westkust van Schotland in de buurt van de kusten van Eriskay zonk een zeilschip de SS-Politician.  Het schip vervoerde een grote partij whisky, het schip werd compleet vernield, de kust lag vervolgens vol met whisky vaten en daardoor konden de bewoners aan de kust een hele tijd lang "vrij goedkoop" whisky drinken.
 Signatory: Het bedrijf werd opgericht in 1988 als een familiebedrijf als een van de echte onafhankelijke bottelaars. Er is een onderscheid te maken tussen de onafhankelijke bedrijven die hun eigen producten bottelen, en de onafhankelijke bedrijven waarvan de producten worden gebotteld onder contract. Andere volledig onafhankelijke bottelaars zijn: Gordon & MacPhail en Wm. Cadenhead." De naam Signatory is afgeleid uit het feit dat hun oorspronkelijke bedoeling was om een beroemd iemand te vinden om de etiketten op de flessen uit een enkel vat gebotteld te laten ondertekenen. Het eerste was een vat Glenlivet van 1968 wat al helemaal verkocht werd voordat een bekende persoon gevonden kon worden. In april 1992 verhuisde Signatory naar hun locatie in Newhaven (Edinburgh), tot dan werkten ze vanuit een douane-entrepot in Leith. Leith was ooit bekend voor het importeren van wijn uit Frankrijk. Omdat deze industrie terugliep begonnen veel bedrijven in de oude magazijnen met de opslag van whisky vaten. In april 1992 toen het bedrijf sterk begon te groeien kregen ze een licentie om hun eigen producten te bottelen. Eerst met een kleine bottel-lijn gericht op het bottelen van single casks.. Exclusiviteit wordt toegevoegd aan hun bottelingen, door vaak het vat-nummer, de datum van distillatie, en de datum van de botteling op de etiketten te vermelden. Bovendien is elke fles is afzonderlijk met de hand genummerd. Hun doel is, als onafhankelijke bottelaar een scala aan whisky's, aan te bieden waarvan sommige niet worden gebotteld door de eigenaar van de distilleerderij door andere leeftijden en sterktes te bieden als de orginele bottelingen. Het grootste deel van hun bottelingen zijn single casks. De malt whisky liefhebber krijgt daardoor de kans om de subtiele verschillen die optreden bij elk verschillend vat te ervaren. Signatory werd 22 juli 2002 eigenaar van de kleinste distilleerderij van Schotland, Edradour.
Whisky fusten

 

De verschillende vaten, fusten voor de whisky die worden gebruikt voor de lagering en rijping van Whisky, voornamelijk wordt hiervoor Europees en Amerikaans eiken gebruikt.
Voor Schotse malt whisky worden vaten genomen die eerder al gebruikt zijn voor de lagering van Spaanse Sherry of Amerikaanse Bourbon.
Europees eiken, Franse eiken komt bijvoorbeeld uit de regio Limousin, dit hout groeit op leisteen en graniet het hout van deze eiken bevat meer tannines en minder aroma. Amerikaans eiken, ook bekend als Amerikaans wit eiken bevat meer uitgesproken aroma’s, zoals vanille dan het Europeese eiken.
 
Smaakbepalende componenten in het hout zijn;
Lactonen; dit zijn aromatische stoffen die in eiken voorkomen en die de drank kenmerkende smaken geven zoals: vanille, kruidnagel en caramel. Het effect van de lactonen is het sterkst bij een nieuw fust, als er nog niets in gezeten heeft.
Tannines; deze geven een diepere kleur en een stroeve smaak en dienen bij wijn als conserveermiddel.
Thyllen: vormen vliezig materiaal in het hout en maken het hout daardoor waterdicht en bestand tegen bacterieën en schimmelinfecties. Ze beïnvloeden de structuur en de porositeit van het hout (doorlaatbaarheid van vloeistof naar buiten en zuurstof naar binnen).
 
Om een gebogen vorm te krijgen voor het maken van fusten moet het hout verhit worden dit verhitten veroorzaakt chemische veranderingen in het hout die invloed hebben op de smaakontwikkeling van wijn en whisky. Tenslotte wordt het vat ‘aangebrand’, "charred" d.w.z. dat de vaten door verhit worden met een open vuur, zodat de poriën van het hout zich openen, hierdoor komen vooral vanilletonen uit het hout naar voren.
 
Een okshoofd is een inhoudsmaat voor het het meest gebruikte fust in Schotland maar deze inhoud is geen "vast" gegeven en hangt sterk af van de afkomst van de fusten. Fusten worden vaak hergebruikt en zijn vaak uit elkaar gehaald voor transport en soms weer opgeschuurd voordat ze weer gevuld worden “Recoopered”.
Sherry Hogshead: Een kleinere Sherry butt of Sherry pungeon. Inhoud +/- 300 liter. Ontstaan door soms lekkende of slechte vaten van oorspronkelijk +/- 500 liter te repareren.
Bourbon barrel: gemaakt van het witte Amerikaans eiken. Deze vaten worden gebrand of gecharted. De inhoud is +/- 60 Amerikaanse gallons (1 gallon =3.78 liter). Of +/- 200 liter.
Hogshead Bourbon barrel: Extra duigen worden toegevoegd tot een inhoud van +/- 66 gallon of +/- 250 liter. Ook deze zijn gebrand of gecharred.
Barrique +/- 300 liter: wordt voornamelijk gebruikt in de wijnindustrie. Ze geven een wine cask finish aan de whisky.
Whisky Smaak / Aroma kaart
Met de Whisky Smaak / Aroma kaart ziet u eenvoudig waar subtiele overeenkomsten en duidelijke verschillen te vinden zijn. De Aromakaart rangschikt single malts langs twee assen. Zo ziet u meteen waar een bepaalde whisky staat qua karakter en eigenschappen.
Op de verticale as zijn de whisky’s gerangschikt van Verfijnd naar Rokerig.
Op de horizontale as zijn ze gerangschikt van Licht naar Rijk.
Het smaak aroma diagram, is samengesteld en ondersteund door David Broom in samenwerking met Diageo Scotland Limited.
Het smaak aroma diagram bevat 41 verschillende malt whisky's.
Op de uitgebreide Whisky aromakaart zijn inmiddels meer dan 80 malt whisky's in kaart gebracht
Schotse Whisky gebieden

De Regio’s:

De verschillende Schotse geografische regio's  hebben grote invloed op de eigenschappen van de whisky die er wordt geproduceerd. Het ruige zeeklimaat op de eilanden levert een ander type malt op dan, degene die rijpen in de kalme laaglanden van Schotland. 
Schotland wordt gewoonlijk onderverdeeld in 4 regio's: de Hooglanden, de Laaglanden, Islay en Campbeltown. De hoogland regio is de grootste, en deze wordt weer onderverdeeld in : Westelijke, Oostelijke en Centrale hooglanden, Speyside en de eilanden.

Lees hier meer over: de verschillende regio's.

Nosing and Tasting

Nosing and Tasting: de Engelse term Nosing and Tasting wordt gebruikt voor het ondescheiden en beoordelen van whisky door deze te ruiken en te proeven. Het proeven van whisky wordt voor een groot gedeelte gedaan met de neus !. Er zijn 4 primaire smaaksoorten, zoet, zout, zuur en bitter terwijl er maar liefst 32 primaire geursoorten zijn. De geur zegt veel over de afkomst van de single malt. Turfgrond, zeelucht, heide en vele andere aardse invloeden laten hun sporen na in het aroma van de whisky. Ook het type vat heeft grote invloed op kleur, geur en smaak. Whisky kan bijvoorbeeld nagerijpt zijn in vaten waarin sherry, cognac, rum, wijn, madeira of port heeft gezeten.

Tasting: de primaire smaaksoorten (zuur, zoet, zout en bitter) worden geregistreerd door kleine receptoren op onze tong. Deze receptoren zijn verspreid over de tong en wel dusdanig dat zoete smaak door het puntje van de tong wordt waargenomen, zure en zoute smaken bij de zijkanten en midden en bittere smaak op de achterkant. De tijd benodigd om de verschillende gebieden van de tong te stimuleren varieert: de bitterreceptoren doen er het langst over. Het is dus belangrijk bij het tasten om de whisky even in de mond te houden en grondig over de hele tong te rollen. Door temperatuurstijgingen in de mond kunnen er  vluchtige stoffen vrij komen en een totaal andere smaak creëren. Naast het registreren van de 4 primaire smaaksoorten, voel je met de tong ook andere eigenschappen, zoals viscositeit, textuur en zachtheid van de whisky die geproefd wordt.

Finish: de afdronk, dit is de nasmaak die men nog proeft nadat de whisky gedronken is. Men ervaart de nasmaak in twee fasen: de eerste fase is een uitvloeien of uitbollen van de belangrijkste aroma's, smaken en mondgevoelens eerder waargenomen. De tweede fase begint een tot twee seconden later. De whiskyresten hebben dan de temperatuur van de mondholte bereikt en er kan zich soms een verbazingwekkend bijkomend aroma ontwikkelen. Sommige whisky's hebben een nasmaak van meer dan een kwartier.

Smaakprofiel: om whisky's van elkaar te onderscheiden wordt gebruikt gemaakt van een smaakprofiel. Dit profiel kan je helpen bij het onderscheiden van het karakter van whisky’s. Hiervoor zijn 11 geur en smaak categorieën gedefinieerd

Via onderstaande link vind u een korte beschrijving met meer informatie over dit thema. Ook staat hierin een uitleg omtrent het opstellen van een smaakprofiel met een proefformulier. Dit formulier kan u helpen bij het beoordelen en onderscheiden van verschillende whisky's.

Lees hier meer over: Nosing & Tasting,Smaakprofiel en Proefformulier.

Whisky soorten

Whisky soorten: Whisky is een gedistilleerde drank die wordt vervaardigd uit granen, gist en water. Verschillende typen graan kunnen worden gebruikt. Bij Schotse malt whisky is dit gemoute gerst, bij Amerikaanse bourbon whiskey is dit maïs. Hoewel de Schotse whisky het bekendste is, wordt de drank ook geproduceerd in andere landen zoals: Ierland, de Verenigde Staten, Canada, Japan en Nieuw-Zeeland.

Scotch: Als een whisky is gedistilleerd in Schotland, en er minimaal 3 jaar heeft gerijpt dan mag deze Scotch worden genoemd. Door de eeuwen heen heeft de Schotse whisky een geweldige reputatie opgebouwd. Het kleine Schotland telt een groot aantal distilleerderijen, die zeer uiteenlopende whiskies produceren. Deze diversiteit wordt veroorzaakt door een groot aantal factoren, zoals: het gebruikte water, de geografische ligging van de distilleerderij, distilleerketels en technieken, de invloed van turf etc.

Grain whisky: Bij grain whisky worden ook andere granen gebruikt, zoals mais en rogge. Grain whisky is goedkoper, en wordt hoofdzakelijk voor de productie van blended whisky gemaakt. Wanneer de whisky afkomstig is van één distilleerderij spreek je van een single grain whisky. Het distillatieproces wijkt af van die van malt whisky. Bij grain whisky wordt gebruik gemaakt van continue kolom-distillatie met behulp van de patent still.

Blended whisky: Blended whisky bestaat uit een mengsel van single malt whisky en grain whisky. Het wordt het meest verkocht van alle whiskies. Diverse soorten whisky worden gemengd en minimaal een jaar opgeslagen in vaten. Het gaat dan om ca. 40 verschillende whiskies, waarbij de (goedkopere) grain whisky het grootste deel van de blend uitmaakt. Bij een blend kan een constante kwaliteit worden gewaarborgd. Bij blended whisky kunnen nog de volgende varianten worden onderscheiden:

- Deluxe blend: deze blend bevat een hoger gehalte single malt whisky.

- Premium blend: deze blend bestaat uit whiskies die minimaal 12 jaar oud zijn.

Single malt whisky: Tegenover de blended whisky's staan de single malt whisky's, Een single malt whisky is het product van één enkele distilleerderij. Deze whisky's zijn vaak wat 'ruiger' van smaak; de whisky's uit het westen van Schotland kenmerken zich bijvoorbeeld door een zilte, jodium-achtige smaak. Single malts worden gedistilleerd in koperen potketels. Tijdens het bereiden past men de techniek eesten toe, waarbij de gerst wordt verhit boven een vuur dat vaak ook een deel turf bevat. Deze turf heeft een sterke invloed op de uiteindelijke smaak van de whisky. Diverse vaten van diverse jaargangen worden met elkaar vermengd. Het vat met de jongste malt bepaalt de uiteindelijke leeftijd die op de fles staat vermeld.

Vatted malt whisky: Bij de productie van een vatted malt whisky worden single malt whiskies van verschillende distilleerderijen met elkaar vermengd. Vaak worden een aantal single malts van distilleerderijen uit een bepaalde streek verenigd in een vatted malt. In Pride of Islay zijn bijvoorbeeld een aantal single malts van Islay met elkaar vermengd. Op het label van de fles staat Malt of Pure malt, maar geen single malt dus. Daarnaast ontbreekt de naam van de distilleerderij.

Blended malt whisky: The Scotch Whisky Association heeft in februari 2005 nieuwe richtlijnen uitgegeven. Daarin staat dat vatted en pure malts in het vervolg allemaal blended malts moeten worden genoemd. Het zal alleen nog wel een tijd duren voor deze term de algemene aanduiding wordt.